زخم‌های گازگرفتگی (ناشی از گاز گرفتن توسط حیوانات دیگر) از جمله آسیب‌های شایع در سگ‌ها هستند و یکی از دلایل اصلی مراجعه به اورژانس‌های دامپزشکی به‌شمار می‌روند. این زخم‌ها معمولاً توسط سگ‌های دیگر ایجاد می‌شوند، اما ممکن است گاهی نتیجه حمله گربه‌ها یا سایر حیوانات وحشی نیز باشند. میزان آسیب در این زخم‌ها می‌تواند از مشکلات جزئی پوستی تا زخم‌های عمیق و حتی آسیب‌های جدی به ارگان‌های داخلی متغیر باشد.

ظاهر زخم‌های گازگرفتگی ممکن است به‌صورت سوراخ‌شدگی یا پارگی‌های بزرگ باشد و بسته به نوع گازگرفتگی، لبه‌های زخم می‌توانند صاف، ناهموار یا نامنظم باشند.
با توجه به عمق و شدت فشار، احتمال آسیب به بافت‌ها و ساختارهای زیرین وجود دارد؛ نه‌تنها پوست ممکن است سوراخ یا پاره شود، بلکه عضلات، تاندون‌ها، اعصاب و رگ‌های خونی زیر محل گزش نیز ممکن است آسیب ببینند. حتی شکستگی استخوان در حیوانات کوچک جثه نیز دیده شده است. عمق زخم می‌تواند از سطحی تا عمیق و نفوذی متغیر باشد و گاهی به قفسه سینه یا حفره شکم نیز نفوذ کند.

برای مثال، سگی کوچک از نژادهای مینیاتوری که مورد حمله یک سگ بزرگ قرار گرفته بود، در ابتدا فقط چند سوراخ روی پوست داشت؛ اما بررسی‌های دقیق‌تر نشان داد که زخم‌ها به داخل حفره قفسه سینه و شکم نفوذ کرده و باعث آسیب به کلیه و روده شده بود. خوشبختانه، این سگ با مداخله اورژانسی بهبود یافت. بنابراین، حتی زخم‌های کوچک سطحی نیز ممکن است خطرات جدی به همراه داشته باشند و نباید نادیده گرفته شوند.

توصیه می‌کنیم که تمامی سگ‌هایی که مورد گازگرفتگی قرار گرفته‌اند توسط دامپزشک معاینه شوند؛ چرا که زخم‌های گازگرفتگی عمیق‌تر ممکن است به ساختارهای داخلی حیاتی آسیب بزنند.

اقداماتی که می‌توانید در خانه انجام دهید

اگر به هر دلیل نمی‌توانید بلافاصله سگ خود را به دامپزشک ببرید، این اقدامات می‌توانند به عنوان کمک اولیه تا رسیدن به دامپزشک مفید باشند:

1. بررسی زخم: زخم را از نظر عمق، خونریزی و سایر علائم آسیب ارزیابی کنید. مراقب باشید که سگ به دلیل درد، شما را گاز نگیرد.
2. کنترل خونریزی: اگر زخم خونریزی دارد، با یک حوله تمیز به‌آرامی فشار دهید تا خونریزی متوقف شود. مراقب باشید به سگ فشار زیادی وارد نکنید.
3. کوتاه کردن موهای اطراف زخم: اگر زخم سطحی است و خطر جدی ندارد، موهای اطراف زخم را کوتاه کنید و از ورود مو به داخل زخم جلوگیری کنید.
4. بررسی وسعت زخم: اگر زخم عمیق (بیش از ضخامت پوست)، خونریزی شدید یا بزرگ‌تر از 1 سانتی‌متر است، حتماً به دامپزشک مراجعه کنید. بخیه زخم‌های گازگرفتگی معمولاً ضروری نیست، اما در موارد شدید، نیاز به بخیه و مداخله دامپزشک وجود دارد.
5. شستشوی زخم: در موارد اورژانسی می‌توانید زخم را با سرم نمکی شستشو دهید. اما از آنجا که این کار بسیار دردناک است، توصیه می‌شود شستشو تنها توسط دامپزشک و با آرامبخش انجام شود.
6. پانسمان زخم: پس از تمیز کردن زخم، یک گاز استریل روی آن بگذارید و سپس به آرامی با باند ببندید. این پانسمان تنها برای جلوگیری از آلودگی تا زمان مراجعه به دامپزشک است و بهتر است دامپزشک درباره ادامه استفاده از پانسمان تصمیم بگیرد.
7. بررسی پانسمان: اگر زخم روی دست یا پاهاست، مطمئن شوید باند خیلی سفت نباشد. هر چند ساعت یک بار انگشتان را از نظر تورم بررسی کنید و در صورت مشاهده تورم، باند را شل کنید.
8. مراقبت از زخم: سگ را از لیسیدن یا گاز گرفتن پانسمان منع کنید. برای این کار می‌توانید از قلاده الیزابت (گردن‌بند مخروطی شکل) استفاده کنید تا از تماس سگ با زخم جلوگیری شود.
9. بررسی علائم عفونت: علائم عفونت شامل تورم، درد، قرمزی و ترشحات زرد یا خونی است. پانسمان را در صورت مشاهده این علائم عوض کنید و در صورت عدم بهبود، به دامپزشک مراجعه کنید.
10. بررسی وضعیت عمومی سگ: سگ را تحت نظر بگیرید. اگر دچار بی‌حالی، مشکلات تنفسی، استفراغ، یا عدم تمایل به غذا شد، به دامپزشک مراجعه کنید.

علائم اورژانسی

هر زخمی که منجر به پارگی پوست می‌شود باید توسط دامپزشک معاینه شود؛ حتی بریدگی‌های کوچک می‌توانند عمیق باشند و به ساختارهای مهم بدن آسیب بزنند و به درمان فوری و تهاجمی نیاز داشته باشند.